01-01-2026
In het interview 'Hoe luid stilte kan zijn; Hedendaagse sporen van het koloniale en slavernijverleden' met Isa Last in Impact Magazine, een magazine over psychosociale gevolgen van ingrijpende gebeurtenissen, vertelt Esther Captain (KITLV) over de doorwerking van het koloniale en slavernijverleden in het heden.
‘Doorwerking gaat over de erkenning dat het koloniale verleden niet is afgesloten met de onafhankelijkheid van voormalige koloniën,’ legt Captain uit. ‘Er zijn tot op de dag van vandaag langetermijngevolgen, op maat schappelijk en individueel niveau.’ Ze benadrukt dat het niet alleen gaat om praktische uitwerkingen, zoals toegang tot de woning- of arbeidsmarkt, maar ook om de immateriële dimensie: denkpatronen, machtsstructuren en ongelijkheid die zich in de loop der generaties hebben vastgezet.
Ze vertelt hoe maatschappelijke structuren ongelijkheid blijven reproduceren. ‘We spreken vaak over “achter stand”, maar ik gebruik liever het woord “achterstelling”. Als je de wortels van een koloniaal bewind meeneemt, zie je dat sommige groepen simpelweg niet dezelfde kansen hebben gehad om kapitaal of netwerken op te bouwen. Daardoor blijven ze achtergesteld.’
Die ongelijkheid is volgens haar ingebakken in instituties – in de manier waarop kennis wordt geproduceerd en beleid wordt gemaakt. ‘Instituties hebben geleerd om zichzelf te handhaven, maar daarin blijft vaak de visie van de machtigste dominant. De kennis die binnenkomt, komt zelden van onderop. Zo verdwijnen de stemmen van hen die niet vanzelfsprekend worden vertegenwoordigd.’ Om dat te doorbreken, pleit Captain voor wat zij een ‘kritische massa’ noemt: voldoende mensen met uiteenlopende achtergronden om verandering te kunnen dragen.